Wie zoekt die vindt

vervolg,
In de tachtiger jaren van de vorige eeuw werden door detectoramateurs, op enkele terpen in Wijnaldum, regelmatig vondsten gedaan uit de
Romeinse tijd en de vroege Middeleeuwen. De amateurarcheoloog Jan Zijlstra die veel van die vondsten verwierf, kreeg langzaam maar zeker het idee dat met name de Tjitsma-terp niet zomaar een terp was.
Zijlstra herkende enkele verfrom melde stukjes goud als zijnde onderdelen van het in 1953 gevonden onderdeel van de grote fibula. Aangezet door het enthousiasme van Zijlstra werden er steeds meer fragmenten gevonden.
Beetje bij beetje werd de fibula gereconstrueerd. Zijlstra publiceerde in 1990 een rapport met een beschrijving van het vondstmateriaal. Hij opperde ook dat de Tjitsma-terp wel eens de residentie
geweest zou kunnen zijn van de legendarische Friese koning Finn, welke word genoemd in de Beowulf-legende. Ook de provinciaal archeoloog Jurjen Bos en andere beroepsarcheologen raakten
in de terp geïnteresseerd. In 1991 werd begonnen met een grootscheepse opgraving. Veel Friezen hadden de verwachting dat er een koningsgraf zou worden gevonden. Een koningsgraf is niet
gevonden, maar wel kan uit de enorme hoeveel heid vondsten worden afgeleid dat op de terp o.m. een goud- en zilversmid, een bronsgieter en een ijzersmid actief zijn geweest.
Wellicht worden in de toekomst nieuwe detector vondsten gedaan die nieuw licht werpen op de koningsterp van Wijnaldum.


Gevonden fragment blijkt sleutelstuk koningsfibula Wijnaldum

Een bijzondere ontdekking heeft een nieuw licht geworpen op de koningsfibula van Wijnaldum, het 7e eeuwse topstuk uit de archeologiecollectie van het Fries museum.
Detectoramateur Rinze Cuperus uit Bolsward vond in augustus een ontbrekend onderdeel van de fibula. Het bewuste fragment dat Cuperus in augustus op een akker in Wijnaldum blijkt sleutelstuk van de koningsfibula van Wijnaldum.
Het opgepiepte frafment blijkt het sleutelstuk van de mantelspeld te zijn en door de vondst kan nu de afbeelding op de kopplaat ontcijferd worden: het masker van de oppergod Odin.
De gevonden ‘missing link’ is een fragment van twee bij drie centimeter en bestaat uit zestien gouden vakjes die zijn ingelegd met almandien, een rode edelsteen. Het fragment maakt eindelijk de afbeelding op de kopplaat van de
fibula compleet. De voorstelling is het masker van oppergod Odin (in Nederland beter bekend als Wodan) tussen twee wolven of beren.De ongebruikelijke rijke decoratie van goud en almandien in combinatie met de nu ontdekte voorstelling bevestigt de vermoedens van de experts: de fibula van Wijnaldum is een kroonjuweel gedragen door de echtgenote van een Friese leider of koning. De fibula of mantelspeld werd gebruikt om een mantel dicht te houden. Daarnaast was het een sieraad en statussymbool. Het eerste en grootste deel
(de voetplaat) van dit topstuk is in 1953 gevonden in Wijnaldum. Eind jaren tachtig van de vorige eeuw werden daar nog tien kleinere fragmenten bij gevonden.


bron: Detector magazine 109 - via de detectoramateurs - Rinze en Tjeerd Cuperus

-Tekst: Kees Leenheer
-Foto’s: Johan Koning, Kees Leenheer

literatuur:
-Besteman, J.C./J.M. Bos/ H.A. Heidinga, 1992: Graven naar Friese Koningen. De opgravingen in Wijnaldum, Franeker.
-A. Carmiggelt, 2000: De koningsterp van Wijnaldum. De Friese elite in de vroege Middeleeuwen, Uniepers.
-J. van der Wal, Wijnaldum trekt internationale belangstelling.
-Noorderbreedte 94/2.