Architect Jaap Schipper - 19 december 1915 - 19 juli 2010

EEN TERUGBLIK - JAAP SCHIPPER KRIJGT ZAANSE SCHONE UITGEREIKT
20 DECEMBER 2007


Dagblad Zaanstreek


Jaap Schipper (92 jaar) verdient als geen ander de prijs voor het behoud van Zaanse culturele erfgoed!

Jaap, geboren op 19 december 1915 in Zaandam, was de zoon van de gemeenteachitect Jan Schipper. Om misverstanden te voorkomen heeft hij jarenlang junior achter zijn naam gevoerd. Hij is dat tot op hoge leeftijd blijven doen. Wie zo’n lange jeugd heeft moet wel bijzonder oud worden.
Jaap heeft een enorm ontzag voor kennis, het liefst academische. De zijne is schier onuitputtelijk. Het zit namelijk zo, doceert hij dan, waarna men een zeer interessante uiteenzetting krijgt. Verslapt de aandacht, dan vervolgt hij `het curieuze is namelijk`zodat de luisteraar overgoten wordt met een niet te stuiten hoeveelheid informatie, waaruit zijn diepgaande kennis van en liefde voor het betreffende onderwerp blijkt.

Na 1945 heeft Jaap enige jaren gewerkt bij de in Wormerveer geboren maar destijds in Rotterdam wonende architect Wim van Tijen, als medewerker bij het ontwerpen van het herbouwplan voor de gemeente Velsen. Daar werkte hij samen met architect W. Dudok uit Hilversum. Van hem afkomstig zijn de vijf architectonische criteria, waarvan het merendeel moet overeenkomen met de naastgelegen panden om te harmoniëren. Jaap gebruikt deze vijf elementen als meetlat bij deze beoordeling,te weten hoogte, vorm gevelbeëindiging, gevelmateriaal, kleur en verhouding ramen.

In de oorlogsjaren werd aan de overzijde van de Zaan een lelijk fabriekspand gebouwd waardoor de prachtige rivierwand van de Gortershoek ontsierd werd. Deze schandalige aantasting was aanleiding voor Jaap om samen met anderen de stichting Zaans Schoon op te richten. Deze stichting heeft er zich enorm voor beijverd om de Gortershoek te laten aanwijzen tot beschermd dorpsgezicht.

In 1946 won Jaap de prestigieuze prix de Rome. In het kader van een daar aan verbonden stipendium heeft Jaap de Zaanse Schans ontworpen, die onverkort werd uitgevoerd. Vele van de daar naartoe verhuisde panden zijn door hem gerestaureerd.( Circa de helft). Daarmee is een in de wereld unieke vorm van houtbouw, een belangrijk cultureel erfgoed bewaard gebleven. Het is de verdienste van Jaap dat hij, in een tijd waarin men die verzameling planken zo snel mogelijk weg wilde hebben, hiervoor is opgekomen.

Terecht heeft Jaap de culturele prijs van de gemeente Zaanstad ontvangen.

Vele restauraties heeft hij op zijn naam, waarvan ik er slechts enkele noem. De kerken van Westzaan,de Bullekerk, de Luthersche kerk en de Vermaning in Zaandam. In Amsterdam de synagoge, het Amsterdams historisch museum en de gebouwen aan de Oude Turfmarkt, waarin het Allard Piersonmuseum. In de rest van Nederland vele kerken. Helaas heeft Jaap niet altijd de opdrachten verkregen die hij verdiende. De Zaanstreek was dan nog veel mooier geweest. ( Museum )

Niet allen op restauratiegebied is hij actief geweest, maar ook veel nieuwe gebouwen heeft hij ontworpen, zoals woningbouwwijken, bejaarden- en verzorgingstehuizen, kantoorgebouwen e.d.
Naast de belangstelling voor de unieke Zaanse houtbouw draagt Jaap de industriële bouwgeschiedenis van de Zaanstreek een warm hart toe.
In de vereniging tot behoud van monumenten van bedrijf en techniek in de Zaanstreek, kortweg MBTZ, thans Vereniging Zaans Erfgoed is Jaap ook zeer actief geweest.
Tot op hoge leeftijd weet Jaap te publiceren over het breed scala aan onderwerpen dat hem interesseert.

Groot is zijn internationale belangstelling. Hij is een gewaardeerd lid van Icomos, international council on monuments and sites. Deze organisatie draagt zorg voor aanwijzing van beschermd erfgoed over de gehele wereld.

In de V.S. is Jaap bij enkele musea zeer bekend om zijn kennis van architectuur en het historische interieur. Jaap is lid van verschillende Amerikaanse verenigingen die zich beijveren voor het behoud van Nederlandse gebouwen uit de 17e en 18e eeuw, voornamelijk in de staat New York, vroeger Nieuw Nederland, zoals de Dutch barn preservation society en de Hudson valley vernacular architecture society.

De brede interesse van Jaap beperkt zich niet alleen tot architectuur maar strekt zich uit tot de historische scheepsbouw: de bouw van de replica van het V.O.C.schip de Batavia in Lelystad, waar hij geraadpleegd wordt.

Naast grote kennis van het historische interieur en speciaal volkskunst, zoals z.g. Assendelver
( beschilderde ) kasten en Zaanse bontjes ( beschilderde lage kastjes ) houdt hij zich ook bezig met ( Zaans ) zilver en glas.
Zijn niet aflatende nieuwsgierigheid deed hem onlangs nog een “schuttelhoek” uit de 16e eeuw ontdekken. ( een ruimte naast de de schouw, waar eten bereid werd )

Kortom wij mogen ons gelukkig prijzen dat wij iemand met zo`n grote eruditie in ons midden hebben gehad, die ten volle de “Zaanse Schone” verdient .

20 december 2007

Frans Wytema